Kommunane treng møteplassar, men til kva pris?

I haust melde KS at kommunane og fylkeskommunane ligg an til å bruka rundt 10 milliardar kroner meir enn budsjettert i år. Tre av fire kommunar melder om meirforbruk, og hjå dei fleste av dei er det pleie og omsorg som sprekk. Med slike tal er det vanskeleg for eit kommunestyre å vedta ein ny symjehall eller eit kulturhus, sjølv om alle er samde i at bygda treng ein stad å møtast.

Pengane til eit kulturhus kjem frå det same budsjettet som skulen og sjukeheimen. Det er den eigentlege prisen på ein ny møteplass, og difor ser mange kommunar no etter noko mindre som kan gjera mykje av den same jobben.

Badstovene me teiknar for idrettslag, er små bygg. Ei badstove for 12 personar kan stå på ei flate på fem gonger tre meter, og ho treng korkje basseng eller fast personale, sidan gjestane bookar og låser seg inn sjølve. I prosjekta me har vore med på, har sparebankar og gåvegjevarar betalt bygget, og der kommunen har vore med, har han stilt med tomta. Det er det me meiner med mykje velferd per kvadratmeter.

Det er lett å tru at eit så lite bygg nesten ikkje treng planlegging. Det stemmer ikkje. Ei offentleg badstove er søknadspliktig etter plan- og bygningslova, og skal ho stå fast ved sjøen, kan det trengja dispensasjon frå byggjeforbodet i strandsona. Ei badstove som skal stå i inntil to år, er eit mellombels tiltak, og då gjeld verken reguleringsplanen eller byggjeforbodet i strandsona. Ho må likevel søkjast om når ho skal stå lenger enn to månader, og kommunen kan seia nei om ho hindrar ferdsel og friluftsliv. Det som er enklare, er storleiken på saka. Kommunen handsamar ei byggjesak for eit lite bygg, ikkje ein planprosess og eit investeringsvedtak som går over fleire år, og kommunestyret kan seia ja utan å binda opp budsjetta.

I Bergens Tidende skreiv Eirin Eikefjord i september at badstova er "en perfekt kur mot scrollesyke, regn og somre kalde som julaften". Kuren er lett å ta: ein treng ikkje kunna symja eller vera i form for å sitja på ein benk i varmen. Ein finsk studie som følgde 2 315 menn i rundt 20 år, fann at dei som gjekk i badstove fire til sju gonger i veka, hadde klart lågare risiko for å døy av hjarte- og karsjukdom enn dei som gjekk éin gong (Laukkanen mfl., JAMA Internal Medicine, 2015). Studien viser ein samanheng og kan ikkje seia sikkert kva som er årsaka, men me trur han er grunn nok til at folkehelsa bør vera med når kommunen reknar på kva ein møteplass er verd.